Oezbekistan – Parel op de Zijderoute

28 April 2021

Tekst en fotografie: Monique Boom

Er zijn plaatsen in de wereld die door hun magie en bekendheid direct tot mijn verbeelding spreken als ik erover hoor of lees. Zo’n plek die mij naar zich toe trekt is Samarkand in Oezbekistan. Kleurrijk, de geur van parfum, paleizen uit Duizend-en-een-nacht, de klanken van de traditionele doira, de stad waar Dzjengis Khan doorheen denderde…

 

Tasjkent

Mijn reis door de tijd begint in één van de grootste steden in Centraal Azië, de hoofdstad Tasjkent. Een stad met meer dan 2000 jaar geschiedenis. Het was een belangrijk knooppunt op de Zijderoute tussen China en Europa. Na de aardbeving in 1966 is de stad voor een groot deel opnieuw opgebouwd en alhoewel het land sinds 1991 onafhankelijk is, is het nog steeds een typische Sovjetstad. Het doet modern aan met de reusachtige overheidsgebouwen, brede boulevards en enorme pleinen. Ik ga een uurtje ondergronds; Tashkent’s metrostations zijn kunstwerken, versierd met marmer, pleisterwerk en allerlei kunstobjecten. Vooral het diep onder de grond gelegen station Kosmonavtov is prachtig. Het is gewijd aan de helden van het Russische ruimtevaartprogramma en heeft afbeeldingen van Gagarin en zijn collega's.

Khiva

Na de hoofdstad maak ik kennis met andere mysterieuze steden langs de Zijderoute. Ik vlieg naar Urgench, van waaruit het een klein uur rijden is naar Khiva. Een klein, ommuurd, middeleeuws stadje, dat gescheiden is van de rest van het land door de Kyzylkum woestijn. Ooit de hoofdstad van het Choresm koninkrijk, nu heb ik het idee dat ik continu door een openluchtmuseum slenter. Het stadje is op z’n mooist als de dagjesmensen vertrokken zijn en de zakkende zon de zandkleurige straatjes met de eeuwenoude minaretten oranje kleurt. Khiva was berucht; hier werden op grote schaal slaven verhandeld. Voor de handelaren was het de laatste pleisterplaats voordat ze naar Iran doorreisden. Een helse tocht dwars door de woestijn. Door de strategische ligging groeide Khiva uit tot een rijke en machtige stad. En dat zie je nu nog terug in de talloze blauw betegelde moskeeën, koranscholen en paleizen. Het heeft ruim 50 UNESCO-monumenten in haar kleine binnenstad en is goed te bewandelen.

Bukhara

Via de ruïnes van eeuwenoude Khorezmforten reis ik door de woestijn langs de Turkmenistanse grens naar de karavaanstad Bukhara, het religieuze centrum van Oezbekistan. Het was een islamitisch centrum in Centraal Azië waar beroemde theologen, wetenschappers en soefi’s woonden. Tegelijkertijd waren er grote christelijke en joodse gemeenschappen. De joodse synagoge blijft één van de belangrijkste bezienswaardigheden. In de stad bevinden zich de mooiste koranscholen, handelshuizen, een mausoleum, enkele indrukwekkende moskeeën en de Kalyanminaret, ’s avonds prachtig uitgelicht. De minaret was ooit een belangrijk baken voor de woestijnkaravanen. Djengkis Khan vond de minaret zo indrukwekkend dat hij opdracht gaf deze te sparen, terwijl hij de rest van de stad liet verwoesten. De geschiedenis van deze stad gaat terug tot de 6e eeuw voor Christus. Lange tijd was het onderdeel van het Perzische rijk en ook nu is deze invloed goed terug te vinden. Overdekte bazaars vol tapijten, muziekinstrumenten, keramiek en kleurrijke kleding.

Een fijne afsluiting van de dag is een pot thee bestellen in het theehuis langs de grote poel water, midden in het centrum. Vroeger kwamen mensen hier hun drinkwater halen en zichzelf en hun kleding wassen. Hierdoor werd het de centrale ontmoetingsplek voor de bevolking en dat is het nu nog. Bruidsparen worden gefotografeerd in het parkje, mannen schaken, de geur van kruidig eten komt mijn neus in. Een meisje in schooluniform komt naast me zitten en vraagt in haar beste Engels waar ik vandaan kom. Ik slaap in één van de vele karavanserais; ooit veilige overnachtingsplekken voor reizende handelaren en hun dieren. Tegenwoordig zijn velen omgetoverd in prachtige hotels, van eenvoudige kamers tot bijzonder sjieke kamers gebouwd om een binnenplaats.

Aydarkulmeer

Ik laat de karavaansteden even achter me en trek de Kyzylkumwoestijn in op weg naar het Aydarkulmeer. Onderweg lees ik het een en ander over het kunstmatig merenstelsel, dat een oppervlakte van zo’n 4000 vierkante kilometer beslaat en waar Aydarkul deel van uitmaakt. Dit systeem omvat drie brakke watermeren gelegen in de zoutpannen van de Kyzylkum. Eén van de drie, het Aral meer wat behoorde tot de vier grootste meren van de wereld, is in de loop van de jaren grotendeels opgedroogd. Het wordt gezien als één van de grootste milieurampen van de moderne geschiedenis. Hoofdoorzaak zijn verschillende irrigatieprojecten uit de Sovjettijd waarvoor de rivieren die het Aralmeer vullen, werden afgetapt en omgelegd. Daardoor is het meer gaan opdrogen. De scheepswrakken liggen er nog als herinnering. Het opdrogen van het meer heeft vergaande gevolgen voor mens en milieu. Aangekomen bij het Aydarkul meer neem ik een verfrissende duik en ik slaap die nacht in een yurt onder de sterrenhemel.

Samarkland

De eindbestemming van deze reis is Samarkand, een legendarische stad op de Zijderoute. Alhoewel deze stad wat meer toeristisch aanvoelt dan de andere steden in Oezbekistan, is het één van de hoogtepunten van mijn reis. Het is één van de oudste, bewoonde steden van Centraal-Azië, eeuwenlang een belangrijk kruispunt op de Zijderoute en ooit het wereldcentrum voor cultuur en onderwijs en hoofdstad van het Amir Timur koninkrijk. Ik bezoek Shah i Zinda, één van de grootste mausolea van Centraal-Azië. Ik ben diep onder de indruk van de prachtig versierde azuurblauwe ingang. Ik geniet van de rust en stilte en kijk naar biddende lokale oudere dames. Al gauw kijken ze terug, gaan naast me zitten en maken foto’s. Ze praten, lachen. Ik praat geanimeerd terug. ‘Girls talk’. Ik heb geen idee waar het over gaat. Ik kom ze later weer tegen en ze wuiven.

Het Registan plein vormt het hart van de historische stad. Het plein is omringd door drie grote madrassa’s, koranscholen. Deze zijn van binnen en van buiten versierd in Perzische stijl met prachtig tegelwerk en bladgoud. Bij zonsondergang is het plein een populaire verzamelplaats onder de lokale bevolking en de toeristen. Ik sluit me graag bij hen aan. De gebouwen worden sprookjesachtig mooi verlicht. Op het midden van de avond vindt er een spectaculaire licht- en muziekshow plaats, waarbij de geschiedenis van Oezbekistan in het Engels wordt verteld. Onder de indruk loop ik terug richting mijn hotel en bedenk me wat ik deze avond zal gaan eten; wordt het weer Plov, het populairste gerecht van het land wat bestaat uit rijst, schapenvlees, uien, wortels en rozijnen? Of wat lichters zoals een salade of Laghman, een noedelsoep met schapenvlees en groenten.

Reis door de tijd

Mijn reis eindigt hier in Samarkand. Oezbekistan, met haar oude geschiedenis, rijke tradities en prachtige landschappen is nog steeds vrij onbekend voor de westerse reiziger. De natuur is divers: besneeuwde bergtoppen en hete woestijnen, grote rivieren en groene valleien. Oude steden langs een ooit drukke karavaanroute. De bevolking hartelijk en gastvrij en met een heerlijke authentieke keuken. Het is een reis door de tijd. Ik keer vol indrukken terug in de hectische, westerse wereld…

 

Deel dit:


Travel Counsellors helpt dagelijks tientallen mensen met het creëren van reiservaringen om nooit te vergeten. Welke bestemming u ook in gedachten heeft, uw Travel Counsellor denkt graag met u mee.
Vind uw Travel Counsellor
Terug Naar Boven